Yazılı kaynaklara göre ilk tiyatro festivalleri Antik Yunan’a kadar uzanıyor.

Atina festivallerin sırasında kente gelen yabancılar, ilk andan itibaren festival havasını soluyabiliyordu. Kentin her yanında sokakta ve antik tiyatrolarda oyunlar düzenleniyordu. Tiyatroya karşıt duruş sergileyen kabileler dahi tiyatro ile bir süreliğine iç içe yaşıyordu.

Atina, Madrid, Roma gibi kentlerin festivallerinde bu hava hâlâ hissedilebiliyor.

. . . 

Ülkemizde de festivaller düzenleniyor. Hatta son yıllarda sayısı arttı. Duydunuz mu bilmem ancak bu tür haberlere, kimi gazetelerin reklam alamadıkları sayfalarda rastlıyoruz.

Ciddi anlamda tiyatro festival organizasyonları yapılmıyor değil, ancak onların sayıları da yetersiz. Bu yıl 16.’sı düzenlenen Ankara Uluslararası Tiyatro Festivali de iyi denebilecek örneklerden biri olarak görülüyor. Takip edeceğiz.

Peki, nedir bizdeki etkin festival anlayışı?

Hemen her bölgenin birkaç kentinde festivaller düzenleniyor.

Çok uzaklara gitmeye gerek yok. İstanbul, Ankara ve İzmir’e göz atalım.

       - Merhaba… Festivaller iki gün sonra başlıyor da. Festival takvimini alabilir miyim? Sorusuna verilen gerçekçi yanıtların, bir kısmı şu şekilde:

 

Nihayetinde festivaller başlar. Salonda seyircinin dahi farkına varabildiği, mazeretli oyuncu eksikliğinden kaynaklı cast operasyonu. Mamafih, dekor ve kostümü eleştirmeye dahi gerek yok.

Mekânlara göz atalım. Bir oyun kentin bir köşesinde, diğer oyun ise alakasız bir ilçede. Festival programını takip etmek isteyen kişini, geniş bir bütçeye sahip olması gerekiyor. Öyle ki oyunlar çoğu zaman ücretli ve ulaşım da önemli bir masraf.

Hemen her kitlesel eylemde –Valilik ve Belediye ortak izniyle- araç trafiğine şuursuzca kapatılan meydanlarda tiyatro çadırları kurulamaz mı?

Avrupa’nın aylık festivalleri, bizde kimi bölgelerde üç dört güne düşmüş.

Çoğu sponsorlu festival. 

Sponsorlu olsun da paramparça olmasın, sadece isimde kalmasın festivalliği.

Bu durum kimi kentlerin şehir ve devlet tiyatrolarına da vahim şekilde yansıyor. 

Şehir ve Devlet Tiyatroları’nın ya da özel ekiplerin çevre kentlere eş zamanlı yaptığı turneler festival değildir. Bir anlamda, turne görevidir.

Festival macerası da eylemsizce bir güruhla başlıyor bazen.

Elde var bir sahne ve bir ekip.

Komşu kentteki tiyatro ekiplerinden birini davet edelim, oldu mu iki?

Bir de siyasi oyunlar çıkaran ekipler var, çağrılan her yere gidiyorlarmış. Üç…

E, olmadıysa geçen sene oynadığımız oyunun dekoru depoda duruyor, gerçi başkarakterlerden ikisi yok ama onun yerine bizim kızlar iki günde ezberler de oynarız oyunu. Oldu mu dört?

O zamana kadar başvuran bir ekip olursa da çağırırız, beş.

Hemen duyurularını yapalım, festivale sayılı günler kaldı…

Belediye başkanına gidip para ve destek isteyelim…

Yeni açılan süpermarketin de standını girişe bırakır para kazanırız. Hatta oyunu izlemeye gelenlere alışveriş merkezinin listesini de veririz.

Düşürebildiğiniz kadar düşürün, Zeus ve Semele’den olma Dionysos’un festivallerini.

Işık ve Sevgiyle

VOLKAN TAHA ŞEKER

volkantahaseker@gmail.com