# OYUN ELEŞTİRİSİ
"Anadolar"
Ustamdan Kıskandıran Öyküler:
Ankara DT- Altındağ Sahnesi
Son dönem tiyatro olaylarında iş çığırından çıkma noktasına geldi. Öyle ki sanatsal çağrışımlar bir yana bırakılarak suspus olmuş izleyen kesimi olayları hayretlerle takip eder hale dönüştü. Ne iyisi polemiklerden uzak kalmak. Anadolu coğrafyası bu tartışmalardan uzak kalıyor; güzel olan bu işte! İstanbul'a uğradığımda bıraktıklarım için çok üzüldüm! Bıraktıklarıma 2 ay sonra “Adana DT Sabancı 8.Uluslar arası Tiyatro Festivali” ile dönüyorum. Mekan falan yok bu festivalde, anlayana! Gelelim şimdi şeytanın gör dediği noktaya: Anadolar!
Anadolar, çok sesli görüntünün hakim olduğu bir trajik komedi. Anakara seyircisi zevkli bir kitle bana kalırsa. Bu denli kaliteli oyunları seyrettikleri için çok şanslı olmalılar! İmrenmenin ötesinde kıskandım bu kitleyi. Ayrıca sahnelerdeki doluluk oranı beni epeyce mutlu etti. Ankara'nın farklı bir gizemi var.
Oyun hakkında kısa bilgiler vereyim. Oyunun yazarı Muzaffer İZGÜ Usta. Sevgili Muzaffer İZGÜ ben de apayrı bir öneme sahip; ne de olsa Adanalı. Onun “Halo Dayı ve İki Öküzü” adlı öyküsünü tiyatroya uyarlayacak birilerini arıyor gözlerim. “Anadolar” da yine bolca gülmece ögesinin yer bulduğu fantastik bir güldürü. Konu sıradan bir memurun hayatından yola çıkılarak oluşturulmuş. Bu oluşturulmada Ferdi MERTER uyarlamasının önemli bir yeri var. Belli başlı M.İZGÜ öykülerinden yola çıkılarak anlatım meydana getirilmiş. Fakat bu anlatımda eksik olan çok noktalar da var. Metinler aynen uyarlanmamış. Yazar ile uyarlayan arasındaki kıskaçlar ters orantılıdır hep. Ben sağlam bir uyarlamanın ancak yazarın kendisi tarafından yapılabileceği kanısındayım.
Ensar KILIÇ iyi yönetmen. Oyun tanıtımında Ensar KILIÇ için “yöneten” diye yazılmasına takıldım. TDK' nın 2003 klavuzunda yer alıyor “yöneten” sözcüğü. Ama her zamanki gibi TDK bir takım sözcüklerin gramer yapısıyla oynayarak anlamakta zorluk çektiğim kelimeler meydana getirmiş. DT bu yanlıştan dönerek “yönetmen” kelimesin kullansa daha iyi olacak. Kalabalık bir kadro içinde başarılı iş çıkarmış.
Takıldığım nokta: Koronun ve anlatıcının sahnedeki işlevi. Oyunun konusuna çok müdahil oluyorlar bana kalırsa.
Doğaçlama hiterlandı geniş olan “Anadolar” yenilenmeye açık sunulmuş. Gündem devamlı göz önünde. Ensar KILIÇ'ın zekası bu bence. Hükümet eleştirisi… çürümeye yüz tutan sistemin çarklarının bir bir göz önüne getirlemesi… Bu yapılırken gündemin taze tutulması iyi düşünülmüş.
Sertel ÇETİNER: Sevgili Sertel ÇETİNER için ayrı bir değerlendirme yapmam gerekli. “Uçurtmanın Kuyruğu”, “Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü” ve “Anadolar” … İzlediğim bu üç oyunda da o'nun grafiğini yorumlama fırsatı yakaladım. Değerli Sertel ÇETİNER gördüğüm kadarıyla şatafatlı dekor tasarımını sevmiyor. Bu onun kendi seçimi elbet. Ama her oyun için bunu düşünmek yanlış olmaz mı? Masalardan oluşan sınıf bölümü sahneyi boğuyor. Bunun yerine bölünmüş sahne kullanılmalıydı. Televizyon ekranı da düşünce olarak taktire değer. Uygulama olarak beğenmedim.
Kostüm Tasarımı'nda Fatma GÖRGÜ ye az iş çıkmış anlaşılan. Birebir benzer kostümlerin düşünülmesi iyi. Zaten pek takıldığım nokta yok kostümde. Sahnede parıldayan anlatıcı kostümünü saymazsam tabi. Burhanettin YAZAR ışıkta sorunsuz. Gerçi kondüvitin işleri eline alıp yaptığını düşünürsek, oyunun ilk 10 gösteriminden sonra işler tek kişi eline kalıyor diyebiliriz. Atila ÖZDEMİR'in oyuna kattığı herkesten önemli. DT' nin ışıkçıları iyi çalışıyor. Aynı hız devam! Yol uzun!
Daha önce bu kadar kalabalık bir teknik kadro gördüğümü hatırlamıyorum. Tecnical Grup başarılı, uyum içinde çalışmış. Can ATİLA'nın sekiz bölümlük müziği için söyleyeceğim iki önemli husus var: Müziğin katkısı iyi. Müziğin katkısı yerinde. Reji Yardımcısı Şirin ERGÜVEN her oyuna katılıyor mu bilemiyorum. Sanırım katılıyor olmalı ki oyun disiplininde her hangi bir şaşma yok.
DT oyunlarının tantımında “Yönetmen Asistanı” “Sahne Amiri” “Işık Kumanda” sözcüklerine pek rastlamak mümkün olmuyordu. Bu oyunla belli kalıpların kırıldığı ortada. Anlamlaştırmadığım noktaya gelmek istiyorum bir an önce: Oyunda muazzam bir oyuncu kadrosu var. Ama hepsini tanımak mümkün değil sahnede. Sahneye girdiğimizde de sadece resimlerin oluşturduğu bir cümbüşü görebildim. Neden hangi oyuncunun hangi rolü canlandırdığı yazılmamış? Oyunu tek izledim. Ve inanın kimin kimi canlandırdığını anlamak için çok uğraştım! Ama ne yazık ki İstanbul Tiyatrosunu bildiğim kadar Ankara Tiyatrosunu tanımıyorum. Bu ayrıntı girdiğim tüm oyunlarda atlanmış!
Anlatıcı rolünü canlandıran arkadaşın oyuna dilediği yerde müdahil olması profesyonelliğin üst seviyede olduğunu gösterir. Fakat bazı noktalar da oyun sekteye uğruyor. Yani işlevsel olarak orada anlatıcı kullanılmasına gerek yoktu… Şemsettin ZIRHLI rolünün gerekliliğini yerine getiriyor. Dikkatimi çekenler arasında. Tabiki Turgay KILIÇ oyunu baştan sona iyi sürüklüyor. Leyla Aykan GÜLENER ismini daha öncede izlemiştim, ama hangi oyunda izlediğimi şu anda hatırlayamıyorum.
Memur Hüsnü'nün yanlış anlamadan memurluğundan oluşu. Sonra geçirdiği süreçler… Rüşvetlerin alınışı verilişi… Namussuz yaratmak için uğraşlar… Hüsnü'nün delirişi… Çevre baskısı… Hikayede bir nokta üzerinden temaya yoğunlaşmak güzel olmasına güzel de; bölümleştirilmiş oyun tekniklerinde tema tek karakter üzerinde olmaz! Güldürü ögesinin geniş yer tutması, anlatımı, izleyeni düşüncesiz hallere sokuyor. Ve sürekli izleyenin kendisini sorgulamasının istenmesi de düşünce karmaşıklığına yol açıyor.
Koro için genel bir değerlendirme: Çok seslilikte sorun mu var acaba? Bariton seslerin az olduğu kanısındayım. Bütünlük çerçevesinde iyi bir grup oluşturulmuş. Aslında yukarıda takıldığım sorun küçük bir durum.
Dip NOT
1- Ankara Devlet Tiyatrosu'nun oyunlarının bir çoğunu izledim. Sırada bekleyen eleştiriler var. Ama “Antigone” yi izleyemediğim için çok üzgünüm. Bu yıl içinde en çok merak ettiğim oyunların başında geliyor “Antigone”
2- Ankara DT eleştirileri bittikten sonra İBB Şehir Tiyatroları oyunlarının eleştirilerine geçeceğim. Ayrıca Anadolu'dan bir tanıtım yapacağım.
 Yaşam KAYA 'ya
mail atmak istiyorum...
Yazara gönderdiğiniz eleştiriler yayınlansın istiyorsanız, lütfen mailinizde belirtiniz.
|
|
Yaşam KAYA
Eğitimci, Tiyatro Eleştirmeni
Yaşam Kaya
Oyun hakkında geniş bilgi...
Diğer Oyun Eleştrileri...>
|
