# OYUN ELEŞTRİSİ
Yakılan insanlıkla yüzleşin: 'Sivas 93'
29 OCAK 2008
1993 yılında bir güruhun bir aydın- sanatçı grubunu Madımak Oteli'ne sıkıştırıp cayır cayır yaktı. Aralarında Hasret Gültekin, Metin Altıok ve Nesimi Çimen gibi 33 aydın ve sanatçı, şeriat yanlısı gözü dönmüş kalabalık tarafından göz göre göre yakıldı. Yazar Aziz Nesin ise, yangından son anda kurtulmasına karşın, orada bulunan güruh tarafından linç edilmeye çalışıldı. Türkiye'nin bu ayıbının üzerinden 14 yıl geçti. O dönemin siyasi liderleri, Süleyman Demirel, Tansu Çiller ve Mesut Yılmaz gibi bazı şahıslar, yakılan insanları dillendirmekten çok, kitleden kimsenin burnunun bile kanamamasının övüncünü yaşadılar.
Türkiye'de politik tiyatronun öncülerinden olmasına karşın, uzun zamandır politik konuları yüzeysel anlatan ve neredeyse unutan Dostlar Tiyatrosu ve Genco Erkal, çok isabetli ve cesaretli bir konu olan "Sivas 93" adlı tiyatro oyununu uzun bir araştırma sonucu kaleme aldı.
Erkal'ın yazıp yönettiği belgesel oyunda konuşmalar, olayı yaşamış olanların tanıklıklarına, yazdıkları kitaplara, yaptıkları söyleşilere ve Sivas Davası tutanaklarına dayanıyor. "Sivas 93" oyunu, yaşananları ve sonrasında mahkeme sürecini belgesel film görüntüleri eşliğinde seyirciyle buluşturuyor. Erkal, yaptığı açıklamalarda oyunda kullandığı tek bir sözü dahi kendisinin eklemediğini, her şeyi tutanaklardan ve olayı yaşayanların tanıklıklarından aldığını söylemişti.
Tüyler ürperten oyun
Aynı zamanda oyunu yöneten Genco Erkal, sahneye aktarlığı "Sivas 93" adlı oyun "Politik Tiyatro" olmasının yanı sıra "Belgesel Oyun" olma özelliğini de taşıyor. Oyun boyunca sahnede gösterilen sinevizyondan görüntüler, olayın gerçek görüntüleri ve gerçek kişilerini seyirciye sunuyor. Çok realist ve tüyler ürperten gerçek olay sanki sahnede tekrar yaşanıyor. Seyirci adeta Sivas'ın sahnede yakılışını izliyor. Çoğu zaman gerilen seyirci, olayın gerçekliğiyle yüz yüze kalıyor olması, aynı zamanda bu süregelen düşünceye de bir tepkinin doğmasına neden oluyor. Önce herkesin yüzünün güldüğü semah görüntüleri geliyor sinevizyon ekranına. Ardından sokaklarda toplanmaya ve "Sivas Aziz'e (Nesin) mezar olacak" sloganları atmaya başlayan kalabalık. Sonunda da Madımak Oteli'nden yükselen alevler...
Oyunda Genco Erkal'ın yanı sıra Meral Çetinkaya, Yiğit Tuncay, Nilgün Karababa, Murat Tüzün, Çağatay Mıdıkhan ve Saliha Şirvan Akan rol alıyor. Oyuncular, birçok kişiyi aynı anda canlandırıyor. Her oyuncu birkaç role giriyor. Bazen Aziz Nesin olunuyor, onun yangın anında yaşadığı durumlar canlandırılıyor. Bazen de tüm oyuncular, saldırgan güruhu canlandırıyor. Oyun ilk başladığında ise, oyuncular Sivas'ta hayatını kaybedenler için siyah kostümlerle, ellerinde karanfillerle oyuna başlıyorlar. Oyunda Metin Altıok, Behçet Aysan ve Uğur Kaynar'dan alıntıların yanı sıra; Aziz Nesin'in Sivas Acısı, Nazım Hikmet'in Dünyanın en tuhaf mahlûku, Ataol Behramoğlu'nun Bu yangın yerinde ve Bülent Ecevit'in Madımak gibi şiirleri kullanılıyor.
Fazıl Say'ın yasaklanan oratoryosu
Geçtiğimiz dönem Fazıl Say'ın Madımak Oteli'nde yakılan şair Metin Altıok'un Oratoryosu iktidar tarafından sansürlenmişti. Birçok eleştiriye neden olan oratoryo bu oyunda kullanılıyor. "İslamcılar güç kazandı. Türkiye'yi terk edebilirim" diyen dünyaca ünlü piyanist Fazıl Say, bu sözünden dolayı sayısız eleştiriyle karşı karşıya kalmıştı. "Sivas93" oyununun müziklerini üstlenen Fazıl Say, Nazım Oratoryosu, Metin Altıok Oratoryosu, Kara Toprak, İpekyolu, Konçertosu, Keman-Piyano Sonatı, Anadolu'nun Sessizliği ve Nazım Belgeseli müziğinden bölümler kullanmış.
Eyleme geçen cehalet...
Muammer Karaca Tiyatrosu'ndaki oyun galasına polis gözetiminde başlamıştı Dostlar Tiyatrosu. Nedeni kimilerince oyunun müziklerini yapan Fazıl Say'ın aldığı tehditler ya da gelen bir bomba ihbarı olabilirmiş. Bu hafızalarda 21. yüzyıl Türkiye'sinde bir kültür-sanat fotoğrafı olarak kalacak. Ve bu fotoğraf karesine sığan Madımak'ta işlenen cinayeti unutmamış. Genco Erkal'ın "Hiçbir şey eyleme geçen cehalet kadar kötü olamaz" sözünü unutturmak istemiyor anlaşılan. Genel prova sırasında konuşan Erkal, oyunda kullandığı tek bir sözü dahi kendisinin eklemediğini, her şeyi tutanaklardan ve olayı yaşayanların tanıklıklarından aldığını söylüyor. Oyunu yazarken de tıpkı sahnelerken olduğu gibi olaylarla arasına bir mesafe koymak istemiş. Amacı olayları seyircinin hafızasında tazelemek ve bu olayla hesaplaşmasını sağlamak. Bir de cehaletin nelere yol açabileceğini göstermek.
Dostlar Tiyatrosu'nun "Sivas93" adlı oyunu Ocak-Şubat ayı boyunca Taksim'deki Muammer Karaca Tiyatrosu'nda sahnelenecek.
 AYDIN ORAK 'a
mail atmak istiyorum...
Yazara gönderdiğiniz eleştiriler yayınlansın istiyorsanız, lütfen mailinizde belirtiniz.
|
|
AYDIN ORAK
Oyun hakkında geniş bilgi...
Diğer Oyun Eleştrileri...>
|
