# OYUN ELEŞTİRİSİ
14 ŞUBAT 2007
Tiyatro Anadolu'da Macbeth (I)
ESKİŞEHİR Anadolu Üniversitesi, bir ilki daha gerçekleştirdi. Rektörlüğe bağlı Tiyatro Anadolu, “yeni yöntemli ödenekli tiyatro” örneğiyle benzersiz bir atılımı gerçekleştirdi. Eskişehirlilerin ve üniversite gençliğinin yeni odak sahnesi, Tiyatro Anadolu yükselişini sürdürüyor. Yerli ve yabancı oyunları dengeli ve işlevsel biçimde ramp ışıklarına taşıyor. Eskişehir bütün yönleriyle örnek bir kültür-sanat kenti olarak Cumhuriyet aydınlanmasına, Anadolu sahnelerine yeni bir soluk getiriyor.
Ocak ayında Tiyatro Anadolu, aydınlanmanın ışıklarını bu kez William Shakespeare'in “Macbeth” tragedyasıyla yaktı.
Gökhan Soylu'nun sahneye koyduğu “Macbeth”in, Shakespeare'in diğer tragedyalarından daha değişik içerikte olduğu bilinmektedir. Tragedya çözümlemesine uygun olmakla birlikte, kurgusuyla benzerlerinden de ayrılmaktadır. İki bölümde yorumlanan Macbeth, hızlı tempo ile gelişen kanlı olaylar zinciri, soluk kesen serüveniyle ölüm ve kan fırtınalı bir görüntü “leit-motif”in yerini alıyor. III. Richard'dan sonra kanlı bir tragedya çözümlemesiyle karşı karşıyayız. Shakespeare'in “iktidar çözümlemesi”, “iktidar tutkusu” ibretle bütünleşiyor.
Macbeth'in iktidar tutkusu ve kan, karakterinin bir simgesidir denilebilir.
Shakespeare, “Cadıları” kullanmış. Büyük ve usta yazar hangi amaç ve hangi nedenle kullanırsa kullansın, 'Cadılar' habercidir ve bir başka deyimle geleceği de biliyorlar. Macbeth'in ilk şaşkınlığı, cadılarla ilk karşılaşmasında görülüyor. Üç cadı, üç değişik haber verir. Norveç zaferinden dönen iki komutandan biri olan Macbeth, Banquo ile ilgilenmelerinin kurgusal nedeni vardır. Cadıların kehaneti diye tanımlanmakla birlikte, Shakespeare, bilinçli olarak cadıları kullanıyor Macbeth tragedyasında. Bunun yorumu, açık ve seçik oyunun akışında görülecektir.
Yukarıda da belirttiğim gibi, Shakespeare, Macbeth tragedyasına kendi diğer yapıtlarından ayırt edici özellikler yüklemiş. Bu özellikleri de aynı yorumlarla birlikte açıklamaya çalıştım. Ne ki, cadıların gelecekle ve olacaklarla ilgili verdikleri haberler aslında, yazarın diğer tragedyalarından ayrılmasının temel nedenleri arasında sayılabilir. Ölüm. Burada cinayet iktidar tutkusuyla örtüşüyor. Macbeth iktidarı ele geçirdikten sonra Shakespeare yorumcularına göre İskoçya Kralı Duncan böyle niteleniyor. Shakespeare, Elizabeth çağı yazarıydı. İngiltere Krallığı 21. yüzyılda yine simgesel de olsa iktidarda. Kral Lear de saf ve temiz yürekliliğinin kurbanı olmamış mıydı? Shakespeare uzmanlarının ve yorumcularının kralları belirli özelliklerle nitelemelerini doğal yorum gibi algılayabiliyoruz.
Cadılar, sahneye geldikçe Macbeth'i giderek yönlendirmeye başlıyorlar. Gizli güç ya da kehanet, bu ilişkinin izleyiciye yansıyan yanı. Olaylar çok hızlı gelişiyor. Bu anlamda oyunun akışındaki hızın, olaylarla örtüşen gelişmelerin sahne üstünde çözümlenmesi gerekiyordu. İşte, Macbeth'i sahneye koyan yönetmen Gökhan Soylu, tragedya ile birebir çözümleyici ve yorumcu olarak sahneye koyuyor. Takım oyunculuğunu (ansambl tiyatrosu) öne çıkarıyor. Çağdaş tiyatronun temel yöntemi olan takım (ekip) oyunculuğu önem kazanıyor. Yönetmen, bu yöntemi inanılmaz hızlı tempo ile yorumunu bütünleyerek tamamlıyor. Sözünü ettiğim takım oyunculuğu ve hızlı tempolu yorum; dekor-giysi, dans-devinim-hareket, ışık düzeni ve müzik görselliği büyük başarıyla öne çıkarıyordu. Bu söylediklerimi sağlamanın bir tiyatro yapımında ne kadar güç ve bütünleştirilmesi olayını çağdaş büyük tiyatro topluluklarında görüyordum. Anlattığım tiyatro olayını Eskişehir'de, Tiyatro Anadolu'da yaşamak, Anadolu tiyatroları adına büyük umuttur.
Macbeth'in yönetmeni Gökhan Soylu, birebir metin yorumuyla eklektik görüntülü sahneleri daha anlamlı yapmıştı tragedya'nın yorumunu. Yönetmen yeni bir Macbeth yorumunu ramp ışıklarına taşımıştı.
Oyuncuların karakterleriyle, kompozisyon çizimleri Shakespeare'nin Macbeth için çizdiği-betimlediği karakterlerdi. Bu karakterlerin çizimleriyle ulaşılan yorumlar, görselliğin-işitsellikle tamamlanan (ansambl) olayını yansıtıyordu.
Tiyatro Anadolu'nun Macbeth olayı söylediklerimle bitmiyordu. İnsan malzemesini sahneye taşıyan Gökhan Soylu'nun takım oyunculuğuna kattığı yorumların birer kahramanı vardı. Oyuncuların karakter çizim ve yorumları da ayrı ayrı belirtilmeye değer nitelikteydi. Onların yorumları üstünde durmak gerekiyordu.
SÜRECEK
 Hayati Asılyazıcı 'ya
mail atmak istiyorum...
Yazara gönderdiğiniz eleştiriler yayınlansın istiyorsanız, lütfen mailinizde belirtiniz.
|
|
Hayati Asılyazıcı
Hayati Asılyazıcı
Oyun hakkında geniş bilgi...
Diğer Oyun Eleştrileri...>
|
